Hrišćanska teologija, u svom korijenu judeo-hrišćanska, u posljednjih tridesetak godina nalazi se na meti kritika od strane raznih naučnika, filosofa, sociologa, pa čak i iz same Crkve zbog svog istorijskog odnosa prema prirodi, a time i prema životnoj sredini. Hrišćanstvo se optužuje da je, svojim učenjima o postanju, prirodu podredilo čovjeku i time mu dalo povod da se prema prirodi odnosi kako poželi. Takođe, Crkva biva kritikovana zbog mlakog stava prema savremenoj problematici globalne ekološke krize. Osnovne hrišćanske ideje na kojima se temelje negativne kritike u odnosu čovjeka prema prirodi su:

1) Ideja kreacionizma

2) Čovjek – gospodar prirode

3) Dualizam: duh/materija odnosno čovjek/priroda

4) Ideja raja

5) Ideja napretka .

Prije priče o ovim tezama, neophodno je pojasniti da se ovdje hrišćanstvo posmatra uopšteno, obuhvatajući sve hrišćanske denominacije. To je moguće u ovom slučaju jer radi se o idejama koje su zajedničke za sve hrišćane, tj. radi se o idejama koje se nalaze u samoj srži hrišćanske teologije.

Ideja kreacionizma

Hrišćanska ideja kreacionizma, odnosno hrišćanska kosmološka ideja, opisana je u prvoj knjizi Biblije, knjizi Postanja (Genesis) u kojoj se dočarava stvaranje svijeta po hrišćanskom učenju. Po knjizi Postanja, Bog je stvorio prirodu, kao i sav svijet, ni iz čega. Sam čin stvaranja Boga smješta na mjesto stvaraoca, a prirodu na poziciju od Boga stvorene, što bi bio pad na nekoj zamišljenoj ljestvici, s obzirom da je u animističko doba priroda važila za stvaraoca. Posmatrajući kreaciju samo sa tog stanovišta, priroda gubi na vrijednosti.

S druge, hrišćanske teološke strane, posmatrano, samim tim što je od Boga stvorena, a hrišćanski Bog ne stvara slučajno niti nepotrebno, te stvara iz ljubavi i dobrote, priroda dobija na vrijednosti. Karakterističnim stihom: „I vide Bog da je dobro.“ završava se svaki od šest dana stvaranja, stoga je i priroda „dobra“.

svestenik

Čovjek – gospodar prirode

Većina negativnih kritika hrišćanskog doživljaja prirode bazira se na tumačenju stihova iz knjige Postanja u kojima se Bog obraća prvim ljudima riječima: „…budite gospodari od riba morskih i od ptica nebeskih i od svih zveri što se miče po zemlji… dao sam vam sve bilje što nosi seme po svoj zemlji, i sva drveta rodna koja nose seme…“(Post. 1:28-29). Doslovnim tumačenjem, Bog daje čovjeku primat nad prirodom, jer on je gospodar i može da radi s njom šta poželi. Ako želi da je iskorištava i potpuno podredi svojim prohtjevima, u ovim stihovima može pronaći potvrdu za takvo djelovanje.

Naravno, ovo bi bilo doslovno tumačenje koje je naročito karakteristično za naučno-analitički orijentisan Zapad. Za Istočnu Crkvu, knjiga Postanja predstavlja knjigu simbola i alegorija, koja upravo na taj, simboličan način, prikazuje osnovne Istine. Hrišćanski teolozi navode da se riječima „budite gospodari“ ne daje dozvola za iskorištavanje, već odgovornost za brigu nad prirodom. U suštini, čovjek nije pozvan da vlada nad Božijom tvorevinom, već da bude „sveštenik tvorevine“, odnosno da je vodi ka cilju. A krajnji cilj hrišćana jeste bivstvovanje u zajednici sa Bogom.